"HIDROELEKTRANE NA DRINI" a.d. Višegrad
HIDROELEKTRANA VIŠEGRAD
Dispozicija objekta
Sadržaj:
° Građevinski objekti
° Elektromašinska oprema
° Hidromehanička oprema
° Tehničko osmatranje
Koncentracija pada postignuta je betonskom gravitacionom branom sa evakuacionim dijelom u desnom dijelu korita i mašinskom zgradom inkorporiranom u tijelo brane bliže lijevom dijelu korita.
Brana se sastoji od 13 betonskih blokova koji su nakon završetka monolitizovani injektiranjem.
Uz desnu obalu su 4 a uz lijevu 2 gravitaciona bloka; u blokovima 5 i 6 smještena su četiri dubinska ispusta, u blokovima 7 i 8 dva površinska preliva, a u blokovima 9, 10 i 11 smještene su 3 turbine.
U nizvodnom dijelu bučnica dubinskih ispusta, površinskih preliva i odvodna vada, razdvojeni su razdjelnim zidovima, preko kojih je most sa kranskom stazom i nišama za nizvodne zatvarače. Tečenje u nizvodnom dijelu regulisano je desnim i lijevim obalnim zidom.
Brana je fundirana na krečnjacima i dolomitima, a u cilju smanjenja procjeđivanja vode iz akumulacije projektovana je troreda injekciona zavjesa dubine 50-130 m, koja je izvedena iz injekcione galerije u brani i injekcionih štolni u bokovima dužine 200 m u desnom i 55 m u lijevom. Nizvodno od injekcione zavjese projektovana je i drenažna zavjesa.
Osnovni gabariti brane prikazani su u tabeli.
| Kota temelja | 259,5 mnm/m asl |
| Kota krune | 339,0 mnm/m asl |
| Građevinska visina | 79,5 m |
| Debljina u temeljima | 30,0 m |
| Debljina u kruni | 16,0 m |
| Dužina u kruni | 280,0 m |
| Nagib uzvodnog lica | vertikalno |
| Nagib nizvodnog lica | 1 : 0,80 |
| Nagib fundamentalne ploče | 8o uzvodno |
Ukupni instalisani proticaj od Qi=800 m3/s raspoređen je na tri agregata koji se sastoje od:
- Tri vertikalne kaplan turbine sa betonskim spiralnim kućištem sa pripadajućim turbinskim regulatorima. Prečnik rotora turbine je 6,015 m, a snaga turbine kod konstruktivnog pada od 43 m, jediničnog proticaja od 267 m3/sek, i stepena iskorištenja η=0,94 iznosi 105 MW uz nominalan broj okretaja n=136 o/min.
- Tri trofazna sinhrona generatora, svaki snage 115 MVA nominalnog napona 15,75 kV, nominalnog broja okretaja 136 o/min, maksimalnog broja okretaja kod pobjega (280 o/min), i stepena korisnog dejstva 0,98 sa pripadajućom uzbudom i regulacijom napona.
- Četiri jednofazna energetska transformatora (četvrta jedinica kao rezerva) svaki snage 115 MVA, naponskog omjera 15,75/420 kV, uključujući ulje i pomoćnu opremu.
- Kompletne opreme razvodnog postrojenja 400 kV izvedenog u SF6 tehnici, sa dva dalekovodna izlaza, uključujući svu potrebnu prateću opremu.
- Opreme generatorskog napona (15,75 kV).
- Opreme sopstvene potrošnje.
- Dizel agregata.
- Opreme automatike, upravljanja, signalizacije, zaštite merenja i obrade podataka.
- Opreme pomoćnih pogona.
- Dalekovoda 400 kV, dužine cca 4,5 km.
- Telekomunikacija i telemehanike.
- Besprekidnog napajanja elektrane.
- Kablovskih polica i ostale opreme.
- Protivpožarne zaštite i zaštite od trećih lica.
Za montažu i remonte elektromašinske opreme, koriste se sljedeće dizalice:
-Portalna dizalica smještena na krovu mašinske zgrade, koja u produžetku mašinske zgrade prema lijevom boku pokriva glavni montažni natkriveni plato. Raspon dizalice je 21 m, a maksimalna nosivost 3.500 kN, odnosno nosivost glavnih kuka je 2x1.750 kN, a pomoćnih 250 kN i 50 kN.
-Mostna dizalica smještena ispod krova mašinske zgrade, koja pokriva i pomoćni montažni plato na koti pokrovne ploče generatorskog bureta. Raspon dizalice je 21,5 m, a nosivost glavne kuke je 500 kN, te pomoćne 200 kN.
Pored navedenih glavnih dizalica postoje još i dizalice kojima se omogućava montaža i održavanje elektromašinske opreme:
- Mostni kran nosivost 100 kN za 400kV razvodno postrojenje.
- Jednošinska dizalica, nosivosti 32 kN za generatorski napon, drenažne pumpe i ostalu pomoćnu opremu u aneksima mašinske zgrade.
Evakuacija velikih voda vrši se kroz 4 dubinska ispusta i 2 preliva. Dubinski ispusti su dimenzija svijetlog otvora 6x8m. Količina vode koja se evakuiše po jednom ispustu pri koti 336 mnm je 1.242 m3/sec, odnosno ukupni maksimalni kapacitet svih ispusta je 4.970 m3/sec. Svaki od dubinskih ispusta opremljen je sljedećom HMO:
- Regulacionim segmentnim zatvaračima dimenzija 6x8 m sa odgovarajućim uljnim hidrauličnim servomotorima;
- Sigurnosnim tablastim zatvaračima, dimenzija svijetlog otvora 6x11 m. Pogon ovih zatvarača je uljnim hidrauličnim servomotorima sa krune brane. Ovi zatvarači omogućavaju zaštitu i reviziju segmentnih regulacionih zatvarača;
- Čeličnom oblogom ispusta od ulaznog lijevka do iza praga nizvodnog pomoćnog zatvarača, ukupne dužine oko 55 m; za reviziju i remont sigurnosnih i regulacionih zatvarača predviđen je jedan set uzvodnih i nizvodnih pomoćnih zatvarača;
- Uzvodni pomoćni zatvarači su tablasti vozni višedjelni, dimenzija 6x13,3 m. Podizanje zatvarača se obavlja portalnom dizalicom sa krune brane pomoću automatskih prihvatnih kliješta;
- Nizvodni pomoćni zatvarači su tablasti višedijelni, dimenzija 7,2x5,7 m. Manipulacija ovim zatvaračima se vrši portalnom dizalicom sa mosta na koti 307,50 mnm iznad nizvodnih razdjelnih zidova.
Prelivi su dimenzija 18x18,9 m. Sa ova dva preliva moguće je evakuisati ukupno 6.220 m3/s vode, pri koti jezera 336 mnm.
Oba prelivna polja su snabdjevena segmentnim zatvaračima dimenzija 18x19,6 m. Takođe su opremljeni klapnama od kojih je svaka kapaciteta 161 m3/s. Pogon ovih zatvarača je odgovarajućim uljnim hidrauličkim servomotorima.
Za reviziju segmentnih zatvarača predviđeni su pomoćni tablasti vozni zatvarači. Veličina zatvarača je 18x18,9 m, a manipulacija se vrši portalnom dizalicom sa krune brane.
Za dovod vode do turbina u mašinskoj zgradi predviđene su tri identične ulazne građevine. Svaka ulazna građevina je dimenzionisana na protok od 267 m3/s, i pregradnim zidom podijeljena na dva ulazna otvora.
Svaki od protočnih turbinskih traktova opremljen je sljedećom HMO:
- Ulaznom rešetkom dimenzija 2(8x22 m) izrađenom od plosnatih čeličnih štapova. Rešetka se čisti specijalnim strojem sa krune brane;
- Pomoćnim uzvodnim tablastim višedjelnim zatvaračima dimenzija 6,8x12,2 m, pod čijom zaštitom se vrši revizija glavnih međuturbinskih zatvarača. Manipulacija ovim zatvaračima omogućena je portalnom dizalicom nosivosti 1.200 kN sa krune brane;
- Glavnim predturbinskim,sigurnosnim, brzim zatvaračima, koji su izvedeni kao tablasti, vozni zatvarači, dimenzija 6,8x12,3 m. Za pogon ovih zatvarača koriste se odgovarajući servomotori;
- Difuzorskim tablastim zatvaračima, dimenzija 7,25x 7,4 m. Manipulacija ovim zatvaračima vrši se portalnom dizalicom, nosivosti 400 kN, sa mosta iznad difuzorskih izlaza.
S obzirom na važnost objekta, veličinu akumulacije, te mogući uticaj na okolinu, posebno u slučaju incidenta, tehničkom osmatranju je posvećena dužna pažnja kroz poseban dio projekta.U cilju permanentnog praćenja ponašanja brane, objekata i okolnog terena, u branu i okolni teren ugrađeni su odgovarajući instrumenti, pomoću kojih se najsavremenijim instrumentalnim i geodetskim metodama prate sve promjene, podaci obrađuju i izvode relevantni zaključci o stabilnosti objekata i terena. Na bazi toga se preduzimaju odgovarajuće mjere održavanja, sanacije i zaštite objekata.
