Novi objekti

Razvojni planovi preduzeća „Hidroelektrane na Drini“ vezani su prvenstveno za hidroenergetsko iskorišćenje sliva rijeke Drine uzvodno od postrojenja HE Višegrad. S tim u vezi planira se i izgradnja novih objekata.

HE Buk Bijela će, kao čeona elektrana, sa stanovišta veličine akumulacije, instalisane snage i prosječne proizvodnje, biti najveća elektrana na rijeci Drini. Veličina osnovnih parametara uslovljena je položajem uzvodnih hidroelektrana (HE Piva na rijeci Pivi i HE Bijeli Brijeg na rijeci Tari), te postojećim naseljima i infrastrukturom (grad Foča).

Uz poštovanje osnovnog principa – maksimalno korišćenje potencijala, očuvanja postojeće infrastrukture, geološko-tehničkih i hidrogeoloških uslova, izabrana je mikro lokacija 335 km uzvodno od ušća u rijeku Savu, odnosno 9 km uzvodno od grada Foča. Instalisana snaga hidroelektrane je prilagođena potrebama elektroenergetskog sistema u koji se ovaj objekat uklapa. Prema revidovanom i usvojenom projektu brana hidroelektrane Buk Bijela je betonska-lučno-gravitaciona, građevinske visine 125 m sa pet prelivnih polja u srednjem dijelu brane, sa pribranskim postrojenjem neposredno uz branu i brzotokom koji ide od preliva preko mašinske zgrade.

Osnovni parametri brane HE Buk Bijela

U geometrijskom smislu brana je dvojno zakrivljena konstrukcija koja se sastoji od blokova koji nakon završetka betoniranja i injektiranja spojnica formiraju jedinstveno tijelo brane u sistemu debele ljuske.

Za evakuaciju desetohiljadugodišnjih voda (Q₁₀₀₀₀=5235 m³/s) u središnjem dijelu brane je locirano pet prelivnih polja sa kotom polja 485,3 m.n.m. i segmentnim zatvaračima za regulisanje količina prelivnih voda. Prije mašinske zgrade predviđena je izgradnja pet brzotoka odakle voda pada u slapište širine 50 m, dužine 140 m i dubine 13 m. Ispod brane će se izvesti troredna injekciona zavjesa, a nizvodno od injekcione zavjese, ispod brane i slapišta, drenažna zavjesa. Evakuacija voda za vrijeme građenja izvršiće se pomoću optočnog tunela prečnika 9,5 m, kroz desni bok padine dužine 515 m, koji se nakon završetka gradnje blindira čepom u osovini injekcione zavjese. Izgradnja tunela je predviđena pod zaštitom privremenih zagata. Za sigurno funkcionisanje svih ovih objekata, kako u fazi izgradnje tako i u fazi eksploatacije, predviđena je ugradnja odgovarajuće hidromehaničke i elektromašinske opreme.

Projektna dokumentacija i pripremni radovi

U okviru priprema za izgradnju HE Buk Bijela, pored dobijene pozitivne ocjene projekta od strane eksperata Međunarodne banke za obnovu i razvoj iz Vašingtona, do sada je realizovano:

• kompletni istražni radovi i sva prethodna i probna ispitivanja materijala i komponenti;
• potpuna eksproprijacija zemljišta i objekata na prostoru akumulacije;
• revidovani i usovjeni glavni projekti koji ne zavise od podloga isporučioca opreme: Glavni projekat brane, Glavni projekat preliva sa brzotokom, Glavni projekat slapišta sa uzvodnim pomoćnim zagatom, Glavni projekat optočnog tunela, Glavni projekat temeljnih ispusta, Glavni projekat predbrane sa pomoćnim zagatom i deponijom materijala, Glavni projekat pomoćnih objekata;
• licitaciona dokumentacija za glavne građevinske radove, injekciono-konsolidacione radove i isporuku oskultacione opreme;
• tenderska dokumentacija za isporuku hidromehaničke i elektromašinske opreme;
• prethodni i pripremni radovi, od čega: pristupni i gradilišni putevi, radni platoi za privredno gradilište, dalekovod 35 kV, kablovski PTT podzemni vod od pošte u Foči, vodovod pitke vode, gradilišni most, prva faza stambenog naselja sa restoranom i ostalim pripadajućim sadržajima, objekti privrednog gradilišta (upravna zgrada, radionice, magacini, rezervoari za gorivo sa pumpama, rezervoari tehničke vode itd.);
• Elaborat o tehničko-ekonomskoj opravdanosti izgradnje;
• izgrađen poslovni objekat sa svom potrebnom birotehničkom opremom;
• postignu dogovor oko podjele potencijala i načina finansiranja sa Republikom Crnom Gorom, prema kome je odnos finansiranja i korišćenja 73,85% (Republika Srpska): 26,15% (Republika Crna Gora);
• postojanje kadrovskog potencijala sa iskustvom na izgradnji objekata ovakve vrste.

HE FOČA – Kompenzacioni bazen HE Buk Bijela

Prema vodoprivrednim uslovima za vršni rad HE Buk Bijela, a u cilju ograničenja denivelacije vode rijeke Drine kroz grad Foče i nizvodna naselja, neophodno je formiranje kompenzacionog bazena između HE Buk Bijela i grada Foče, zapremine 7,6 x 10⁶ m³. Zbog toga je potrebno, prije puštanja u pogon HE Buk Bijela omogućiti akumuliranje navedene količine vode. Uz poštovanje topografskih, geološko-tehničkih, hidrogeoloških i urbanističkih uslova, odabran je pregradni profil u mjestu Tabaci, 8,5 km nizvodno od HE Buk Bijela, odnosno 500 m uzvodno od grada Foče. Prema revidovanom i usvojenom projektu brana HE Foča je betonska gravitaciona brana građevinske visine 40 m, sa klasičnom strojarom riječnog tipa inkorporiranom utijelo brane i sa njom čini konstruktivnu cjelinu. Vodeći računa o topografskim, geološko i geo-tehničkim uslovima, kao i o položaju postojećih saobraćajnica, odabrana je slijedeća dispozicija postrojenja:

• gravitacioni blokovi brane uz desnu i lijevu obalu su dužine 29, odnosno 54 m;
• evakuacioni dio brane, ukupne dužine 62,1 m, lociran je bliže desnoj obali i sastoji se od tri prelivna polja sa kotom krune preliva 1,5 m iznad kote korita, te glavnim segmentima i pomoćnim tablastim zatvaračem. U produžetku prelivnog praga nalazi se slapište koje je razdjelinim zidom odvojeno od protočnog trakta. Ukupna dužina slapišta je 80 m, a širina 75,1 m u početku, odnosno 60,8 m na kraju;
• mašinska zgrada je smještena u tijelu brane u lijevom dijelu korita rijeke Drine, dužine 65,9 m, širine 43,4 m i visine 40 m. Ispod brane, iz injekcione galerije, izvodi se jednoredna injekciona zavjesa dubine od 12 do 40 m. Evakuacija voda za vrijeme građenja obezbjeđuje se pomoću zagata.

HE MRSOVO – Hidroenergetski potencijal rijeke Lim

Rijeka Lim je desna pritoka Drine. Projektna dokumentacija za HE Mrsovo je urađena na nivou Idejnog projekta. Brana je gravitaciona betonska sa dva prelivna polja i pribranskom strojarom.

HE VIKOČ – Hidroenergetski potencijal rijeke Ćehotine

Rijeka Ćehotina je desna pritoka Drine, sa ušćem u gradu Srbinju, i predstavlja tipičnu planinsku rijeku sa velikim padom, izrazitim kanjonskim koritom, u poljoprivrednom smislu sterilnom i nenaseljenom riječnom dolinom, i veoma atraktivan vodotok u smislu hidroenergetskog korišćenja. Sa energetskog stanovišta najatraktivniji objekat je HE Vikoč (LUKE). Projektna dokumentacija za HE Vikoč je urađena na nivou Idejnog projekta.

Osnovni parametri vodotoka rijeke Ćehotine

Osnovni parametri HE Vikoč

HE PAUNCI

Za korišćenje hidroenergetskog potencijala reke Drine nizvodno od HE Srbinja uz poštovanje topografskih, geoloških, geotehničkih i hidrogeoloških uslova, te maksimalno moguće očuvanje postojeće infrastrukture i uz maksimalno korišćenje raspoloživog pada odabran je pregradni profil Paunci u km 314+300 rečnog toka, tj. 8km nizvodno od Srbinja sa energetskim karakteristikama datim u tabeli ispod.
Koncentracija pada na ovom pregradnom profilu postići će se pomoću gravitacione betonske brane sa 5 preiivnih polja lociranih u desnom delu korita, te strojarom inkorporiranom u telu brane na levoj dolinskoj strani, što će sve sa ugradenom odgovarajućom hidromehaničkom i elektromašinskom